Krew to niezwykły płyn krążący w układzie naczyń krwionośnych człowieka oraz większości zwierząt wielokomórkowych; po hebrajsku dam, po grecku haíma. Krew przepływa przez serce, tętnice, żyły i naczynia włosowate. Rozprowadza w organizmie substancje odżywcze, hormony, witaminy, ciepło i tlen, odprowadza zbędne produkty przemiany materii, dwutlenek węgla; pełni ważne funkcje obronne. Jej skład chemiczny jest tak skomplikowany, że naukowcy wciąż jeszcze nie wiedzą o niej wszystkiego.
Krew ludzka składa się z płynu (osocza) i zawieszonych w nim krwinek czerwonych, białych i płytek, a także z przeróżnych rozpuszczonych w niej związków chemicznych, m.in. węglowodanów, białek, hormonów i takich gazów jak tlen, dwutlenek węgla i azot. Jakieś 22% krwi stanowią substancje stałe, a 78% woda. W każdej krwince czerwonej znajduje się jakieś 300 milionów cząsteczek hemoglobiny, które stanowią około jednej trzeciej objętości dojrzałej krwinki czerwonej. Cząsteczka hemoglobiny to połączenie białka (globiny) i barwnego składnika zwanego hemem, zawierającego atom żelaza. Kiedy krwinka czerwona przechodzi przez płuca, cząsteczki tlenu przenikają do niej i przyłączają się do molekuł hemoglobiny. Później tlen zostaje uwolniony do tkanek organizmu i w ten sposób podtrzymuje życie komórek. Krew jest bardzo złożoną tkanką. Samo osocze — które w 90 procentach składa się z wody — zawiera mnóstwo hormonów, soli nieorganicznych, enzymów i składników odżywczych, takich jak minerały czy cukry. Ponadto występują w nim białka, do których zaliczają się albuminy, czynniki krzepnięcia i przeciwciała zwalczające choroby.
Grupy krwi klasyfikuje się w różny sposób, ale najbardziej znany jest układ AB0, w którym wyróżnia się je cztery: A, B, AB i 0. W wypadku krwi pochodzącej z dwóch niezgodnych grup przeciwciała jednej z nich powodują rozkład krwinek czerownych drugiej, co może doprowadzić do śmierci.
Krew ma ścisły związek z procesami życiowymi, toteż Słowo Boże mówi, iż jest w niej dusza (życie): „Dusza ciała jest we krwi, a ja dałem ją na ołtarz, abyście dokonywali przebłagania za swe dusze, gdyż to krew dokonuje przebłagania dzięki duszy, która w niej jest” (Kpł 17:11).
Zarówno życie, jak i krew Biblia uznaje za święte.
Biblia nakazuje chrześcijanom ‛powstrzymywać się od krwi’ (Dzieje 15:20). Dlatego Świadkowie Jehowy a także niektóre inne grupy społeczne odmawiają transfuzji krwi pełnej, a także jej czterech podstawowych składników, czyli krwinek czerwonych, krwinek białych, płytek krwi i osocza. Ponadto odmawiając przyjęcia krwi nie zgadzają się także by być krwiodawcami ani nie zgadzają się na przechowywanie ich własnej krwi w celu jej późniejszego przetoczenia.
Chrześcijanie muszą słuchając głosu swego sumienia wyszkolonego na Biblii dokładnie i z modlitwą rozważyć zasady biblijne dotyczące świętości krwi. (Gal 6:5).
Składniki podstawowe
Krwinki czerwone
- (erytrocyty – RBC – 38-48% całkowitej objętości krwi)
Komórki te podtrzymują przy życiu wszystkie tkanki, dostarczając im tlen i usuwając dwutlenek węgla. To najliczniejsze komórki w krwi krążącej, nadające jej charakterystyczną, czerwoną barwę. Ponieważ żyją mniej więcej 120 dni, część z nich stale ginie, rozpada się i jest zastępowana przez nowe. Organizm wytwarza ok. 2.4 mln krwinek czerwonych na sekundę. Głównym zadaniem krwinek czerwonych jest przenoszenie tlenu. Wyjątkową zdolność wiązania tlenu i przenoszenia go z płuc do tkanek ma hemoglobina, mieszczący się w krwinkach barwnik zawierający żelazo.
Zdolność krwi do transportu tlenu zależy od liczby krwinek czerwonych w krwiobiegu. Objętość, jaką krwinki zajmują w danej ilości krwi, wyrażona w procentach, nosi nazwę hematokrytu. Obniżenie tych wartości pociąga za sobą niedokrwistość. Wówczas lekarze często zalecają transfuzję.
Poniżej umieszczono granice normy obu tych wskaźników.
| Mężczyźni | Kobiety | |
| Hematokryt | 40 – 54 % | 37-47 % |
| Hemoglobina | 12,5-17,5 g/100 ml | 11,5-16,5 g/100 ml |
Lekarze uznają, że dolną granicą, poniżej której wielu chce przetaczać krew jest stężenie hemoglobiny 10,3 – 10,5. W rzeczywistości jednak znaczna część naszego zasobu hemoglobiny jest rezerwą na wypadek dużego wysiłku. Dlatego pacjentowi przykutemu do łóżka często wystarcza 5 -6 g. Dzięki współczesnej technice zdołano wykonać rozległe operacje przy poziomie hemoglobiny 2 – 3 g/100 ml.
Hematokryt u noworodka wynosi przeciętnie 49 – 54 %. Praktyka dowodzi, że można tolerować hematokryt o wartości 25 – 30 %.
Krwinki białe
- (leukocyty – WBC – < 1% całkowitej objętości krwi)
Atakują i niszczą potencjalnie szkodliwe ciała obce. Gdy następuje zakażenie, ich liczba rośnie. Potrafią wchłaniać i niszczyć różne substancje, np. bakterie i szczątki komórek. Zaległe martwe leukocyty tworzą ropień.
W milimetrze sześciennym krwi znajduje się zazwyczaj od 5000 do 10 000 leukocytów. Zmniejszenie się ich liczby poniżej 5000 nosi nazwę leukopemii, a wzrost powyżej 10 000 określa się mianem leukocytozy.
Stosunek krwinek czerwonych do krwinek białych wynosi przeciętnie 500:1.
Wzrost liczby krwinek białych może być przejawem infekcji np. przy zakażeniach bakteryjnych.
Płytki krwi
- (trombocyty – < 1% całkowitej objętości krwi)
Odgrywają kluczową rolę w procesie krzepnięcia i hemostazie – tj. zatrzymywaniu krwawień. Tworzą skrzepy, które zatrzymują krew, żeby nie uchodziła z ran. Liczba płytek w mm3 wynosi od 200 000 do 300 000. Nie zawierają hemoglobiny.
Choroby płytek to – trombocytopenia (małopłytkowość) – niedobór oraz trombocytoza (nadpłytkowość) – nadmiar. Nadmiar leczy się przez upuszczenie krwi, usunięcie płytek, następnie podanie jej z powrotem.
Nosi to nazwę trombaferezy.
Osocze
- (plazma – 52—62% całkowitej objętości krwi)
Osocze jest środowiskiem, w którym są zawieszone krwinki, a także nośnikiem zaopatrującym tkanki w substancje odżywcze i odprowadzającym z nich produkty rozpadu. Dzięki osoczu różne obszary organizmu utrzymują między sobą łączność chemiczną, gdyż przenosi ono składniki mineralne, hormony, witaminy i przeciwciała.
W tym płynie o słomkowej barwie są zawieszone i transportowane komórki krwi, białka oraz inne substancje. Warto wiedzieć, że 91,5 procent osocza to woda; 7 procent stanowią białka, z których uzyskuje się frakcje: albuminy (około 4 procent), globuliny (około 3 procent) i fibrynogen (niecały procent). Na pozostałe 1,5 procent osocza składają się między innymi substancje odżywcze, hormony, gazy oddechowe, elektrolity, witaminy oraz azotowe produkty przemiany materii.
Frakcje
Frakcje krwi to jej drobne komponenty, wyizolowane drobne składniki krwi w tak zwanym procesie frakcjonowania.
Którąś z frakcji lekarz zaleca czasem w ramach terapii.
Przykładem może być krioprecypitat, czyli stężony preparat niektórych białek, uzyskiwany przez zamrożenie, a potem odmrożenie osocza. Ta nierozpuszczalna frakcja jest bogata w czynniki krzepnięcia i zwykle wykorzystuje się ją do tamowania krwawienia. Inne metody leczenia mogą wymagać podania preparatu, w którym frakcja krwi stanowi główny składnik albo występuje tylko w ilościach śladowych.
Na przykład z osocza — jednego z czterech podstawowych składników krwi — można otrzymać:
wodę (około 91 procent objętości osocza), białka (około 7 procent), obejmujące albuminy,
globuliny i fibrynogen, oraz inne substancje (około 1,5 procent), takie jak substancje odżywcze, hormony, gazy, witaminy, produkty przemiany materii i elektrolity.
Część białek osocza stosuje się w rutynowych zastrzykach wzmacniających odporność u osób
narażonych na działanie czynników zakaźnych. Białka osocza znajdują się niemal we wszystkich
frakcjach krwi używanych do celów medycznych.
Naukowcy szacują, że w krwiobiegu krąży tysiące białek, a rozpoznali zaledwie kilkaset z nich.
Wraz z rozwojem wiedzy na temat krwi mogą się pojawić nowe preparaty zawierające te białka.
Wiele frakcji otrzymuje się z krwi oddanej przez dawców w celach medycznych.
W skład niektórych preparatów wchodzą również frakcje krwi zwierzęcej.
Czy nakaz powstrzymywania się od krwi dotyczy też jej frakcji?
Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie, Biblia bowiem nie wypowiada się bezpośrednio o frakcjach krwi.
Każdy chrześcijanin musi starannie przemyśleć, czy wyrazi zgodę na leczenie tymi substancjami.
Zastanawiając się nad tą kwestią, odpowiedz sobie na takie pytania:
- Czy mam świadomość, że jeśli odmawiam przyjęcia wszelkich frakcji krwi, to automatycznie nie zgadzam się też na stosowanie pewnych leków, na przykład zwalczających zakażenia wirusowe i bakteryjne oraz ułatwiających krzepnięcie krwi w razie krwawienia?
- Czy potrafiłbym wyjaśnić lekarzowi, dlaczego odrzucam albo akceptuję leczenie określonymi frakcjami krwi?